Algoritmik Yönetimle Belirlenen İmkansız Hedefler Sonucu Haksız Fesih: İspat Yükümlülüğü Nasıl İşler?

E-ticaret lojistik sektöründe, yapay zeka ve otomasyonun yoğun kullanımıyla belirlenen algoritmik yönetim sistemlerinden kaynaklanan performans hedeflerinin fiziksel olarak imkansız hale gelmesi, ne yazık ki sık karşılaşılan bir teknik ve idari vaka durumudur. Bu tür senkronizasyon ve gerçeklikten kopma sorunları, özellikle dinamik operasyonel ortamlarda, çalışan performansının objektif değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır.

Ancak, elinizdeki şirket içi mesajlaşma platformu yazışmaları, eski performans verileriniz ve diğer çalışma arkadaşlarınızın benzer şikayetleri, bu durumdaki en güçlü kanıtlarınızı oluşturmaktadır. İş Kanunu kapsamında, işverenin iş akdini feshetme gerekçesinin geçerli olması ve objektif kriterlere dayanması esastır. Algoritmik sistemlerin hatalı veya gerçek dışı hedefler belirlemesi, fesih gerekçesinin geçerliliğini ortadan kaldırabilir.

Sorunun olası kaynağı, 'Verimlilik 4.0' gibi projelerle entegre edilen algoritmik yönetim sistemlerinin, teorik optimizasyon kapasitelerini gerçek dünya koşullarının dinamik ve öngörülemez yapısıyla yeterince entegre edememesidir. Bu durum, veri odaklı hedeflerin sahadaki operasyonel kısıtlamaları göz ardı etmesine ve dolayısıyla çalışanlar için ulaşılması imkansız standartlar oluşturmasına yol açabilir.

Adım Adım çözüm:

1. Delil Toplama ve Düzenleme: İş akdinin feshine neden olan performans uyarılarını, şirket içi e-posta yazışmalarını, mesajlaşma platformundaki (işle ilgili ve kişisel olmayan) benzer şikayetleri içeren konuşmaları ve mümkünse kendi tuttuğun rota/teslimat kayıtlarını düzenli bir şekilde topla. Bu veriler, algoritmik hedeflerin imkansızlığını ve performans düşüklüğünün senden kaynaklanmadığını ispatlamana yardımcı olacaktır.
2. İş Mahkemesine başvuru: Haksız fesih iddiasıyla bir iş hukuku avukatı aracılığıyla Işe iade davası veya Kıdem/ihbar tazminatı gibi alacak davaları için İş Mahkemesi'ne başvur. Avukatın, elindeki tüm delilleri değerlendirerek en uygun hukuki stratejiyi belirleyecektir.
3. İspat Yükümlülüğü: İş Mahkemesi sürecinde, işverenin feshin geçerli bir nedene dayandığını ispat etmesi gerekecektir. Sen de, algoritmik sistemin belirlediği hedeflerin fiilen imkansız olduğunu, diğer çalışanların da benzer sorunlar yaşadığını ve performans düşüklüğünün kendi kusurundan kaynaklanmadığını sunduğun delillerle destekleyeceksin.
4. Yapay Zeka Tabanlı Değerlendirmeye İtiraz Hakkı: Yapay zeka tabanlı performans değerlendirmeleri sonucu işten çıkarılma durumunda, sistemin objektifliği, şeffaflığı ve veri doğruluğu sorgulanabilir. Bu, itiraz hakkının önemli bir parçasıdır. Mahkeme, bu sistemlerin işleyişini ve hedeflerin gerçekçiliğini inceleyecektir.

Kalıcı Çözüm İçin:

Bu tür algoritmik yönetim sistemlerinin adil ve sürdürülebilir olması için, şirketlerin Insan faktörünü ve sahadaki gerçek zamanlı koşulları dikkate alan bir geri bildirim mekanizması oluşturması ve algoritmaları bu verilerle sürekli olarak optimize etmesi kritik öneme sahiptir.