Kısa Cevap: Performansa dayalı primler,
fazla mesai ücreti hesabına
Doğrudan temel maaş gibi değil, ancak belirli bir oranla dahil edilmelidir.
yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları, primin fazla mesai ücretinin zamlı kısmının hesaplanmasında dikkate alınmasını öngörür.
Bu durum iş hayatında sıkça karşılaşılan bir problem ve iş hukuku mevzuatımızda bu konuda net bir yaklaşım var. Fazla mesai ücretinin hesaplanmasında sadece temel (garanti) maaşın dikkate alınması, performansa dayalı primlerle çalışan bir personel için genellikle eksik bir hesaplama yöntemidir.
İş Kanunu'na göre fazla mesai ücreti, normal çalışma ücretinin yüzde elli (%50) artırılmasıyla ödenir. Ancak senin gibi Sabit ücret ve prim sistemiyle çalışan işçilerde durum biraz farklıdır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, fazla mesai ücreti hesaplanırken temel ücret ile prim kısmı birbirinden ayrılmalıdır. Yani, prim ödemelerinin yapıldığı durumlarda, fazla mesai ücretinin hesaplamasında sadece temel maaşın değil, primlerin de belirli bir usulle hesaba katılması gerekir.
Hesaplama şu şekilde yapılır:
- Temel (Garanti) Ücret Kısmı İçin: Fazla mesai ücreti, temel saatlik ücretinin Yüzde elli zamlı hali (yani 1,5 katı) üzerinden hesaplanır.
- Prim Kısmı İçin: Primler, zaten yapılan işin yoğunluğu ve performansla doğru orantılı olarak arttığı kabul edildiğinden, fazla mesai ücretinin Sadece zamlı kısmı (%50'lik artış oranı, yani 0,5 çarpanı) üzerinden hesaplamaya dahil edilir. Bunun nedeni, primin zamsız kısmının zaten prim ödemesi içinde karşılandığı kabul edilmesidir.
Dolayısıyla, bordronu kontrol ettiğinde sadece temel maaşın üzerinden hesaplama yapıldığını görüyorsan, bu durum yasal mevzuata uygun olmayabilir. Primlerin de yukarıda belirtilen yöntemle fazla mesai ücreti hesabına katılması gerekmektedir. Eğer işveren bu şekilde bir hesaplama yapmıyorsa, öncelikle durumu insan kaynakları veya muhasebe departmanıyla görüşerek düzeltilmesini talep edebilirsin. Talebin karşılanmazsa, yasal haklarını aramak için bir avukattan hukuki destek alman faydalı olacaktır. İş sözleşmesi feshedilmeden önce ihtarname çekmek veya arabuluculuk sürecine başvurmak gibi adımlar da değerlendirilebilir.