Sevgili çalışan, iş servisinde geçen sürenin çalışma süresinden sayılıp sayılmadığı konusu, iş hukukunda önemli tartışma konularından biridir ve belirli şartlara göre farklılık gösterir. 20 yıllık tecrübemle sana bu konunun yasal çerçevesini ve hangi durumlarda çalışma süresinden sayılacağını detaylıca açıklayacağım.
Genel Kural: Sayılmaz
4857 sayılı İş Kanunu'nun 66. maddesi, çalışma süresinden sayılan ve sayılmayan halleri düzenler. Genel olarak, işçinin işyerine gidip gelmesi için harcadığı süreler, işin niteliğinden kaynaklanmadığı sürece, Çalışma süresinden sayılmaz. Şirket servisinin kullanılması da genellikle işçinin işyerine ulaşımını kolaylaştıran bir hizmet olarak kabul edilir ve bu süreler, normalde çalışma süresine dahil edilmez.
Ancak, İstisnai Durumlar Vardır ve Bu Durumlarda Çalışma Süresinden Sayılır:
Yargıtay kararları ve doktrin, bazı özel durumlarda servis süresinin çalışma süresinden sayılması gerektiğini belirtmiştir:
1. İşin Niteliği Gereği Yolculuk: Eğer işçinin görevi, işyerinin dışında farklı yerlerde icra ediliyorsa (örneğin; saha çalışanları, montaj ekipleri, Bakım elemanları, nakliye şoförleri gibi), işin yapılması için bir yerden başka bir yere gitmek zorunda kalınan süreler çalışma süresinden sayılır. Yani, yolculuk bizatihi işin bir parçası ise, bu süre çalışma süresidir.
2. İşverenin Emir ve Talimatı Altında Geçen Süre: Eğer servis yolculuğu sırasında işveren tarafından bir çalışma yapılması isteniyorsa (örneğin; serviste brifing verilmesi, iş ile ilgili evrak incelenmesi, bilgisayar başında çalışma vb.), bu süre çalışma süresinden sayılır.
3. İşverenin İşçiyi Uzak Bir Yere Göndermesi: İşveren, işçiyi normal işyeri dışında, işçinin ikametgahına çok uzak bir başka yere göndermişse ve bu yolculuk işveren tarafından belirlenen bir araçla yapılıyorsa, bu yolculuk süresi çalışma süresinden sayılabilir.
4. Toplu İş Sözleşmesi veya İş Sözleşmesi Hükmü: Bazı toplu iş sözleşmelerinde veya bireysel iş sözleşmelerinde, servis sürelerinin tamamının veya bir kısmının çalışma süresinden sayılacağına dair özel hükümler bulunabilir. Kendi sözleşmeni kontrol etmelisin.
Senin Durumun İçin Değerlendirme:
Senin durumunda, eğer serviste geçen 3 saatlik süre yukarıdaki istisnai durumlardan birine girmiyorsa (yani serviste aktif olarak çalışmıyor, işin gereği farklı yerlere gitmiyorsan ve sözleşmen özel bir hüküm içermiyorsa), maalesef genel kural gereği bu süreler çalışma süresinden sayılmaz.
Ancak, bu sürelerin uzunluğu (günde 3 saat), işçinin günlük dinlenme ve sosyal hayatını ciddi şekilde kısıtlayıcı nitelikte olabilir. Yargıtay'ın bazı kararlarında, işin niteliği gereği olmasa bile, işverenin sağladığı servis aracında geçen sürenin, işçinin işyeri ile bağlantısı devam ettiği ve bu sürede işverenin talimatlarına uyma yükümlülüğü olduğu gerekçesiyle çalışma süresinden sayılması gerektiği yönünde emsal kararlar da mevcuttur. Bu kararlar genellikle, işçinin işe hazır bulunma ve işverenin denetiminde olma durumuyla ilişkilidir.
Ne Yapmalısın?
1. Sözleşmeni İncele: Öncelikle iş sözleşmeni veya varsa toplu iş sözleşmesini dikkatlice oku. Servis süreleriyle ilgili özel bir madde olup olmadığını kontrol et.
2. İşvereninle Görüş: Bu durumu işvereninle konuşarak, servis süresinin uzunluğu nedeniyle yaşadığın mağduriyeti dile getirebilir ve bu sürenin çalışma süresinden sayılması veya telafi edilmesi yönünde bir talepte bulunabilirsin.
3. Hukuki Danışmanlık Al: Eğer durumun yukarıdaki istisnalara girdiğini düşünüyorsan veya uzun servis süresinin hak kaybına yol açtığına inanıyorsan, bir iş hukuku avukatından veya Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın Alo 170 hattından hukuki danışmanlık almanı şiddetle tavsiye ederim. Avukat, senin özel durumunu ve mevcut Yargıtay içtihatlarını değerlendirerek sana en doğru yolu gösterecektir. Bu tür durumlar, Yargıtay'ın farklı daireleri ve zaman içindeki değişen içtihatlarıyla yorumlanabildiği için profesyonel destek çok önemlidir.