O işler öyle kolay değil, maalesef arkadaşının durumu biraz karışıkmış. TOKİ evleri öyle alınıp satılsın, devredilsin diye yapılmıyor biliyorsun, daha çok ihtiyaç sahipleri ev sahibi olsun diye bir sistem var. Ben de bir ara araştırmıştım, başıma gelmese de duymuştum benzer durumları.
Şimdi gelelim senin arkadaşının durumuna. TOKİ'den alınan konutlarda Hak sahipliği devri genellikle mümkün olmuyor. Özellikle dar ve orta gelirli vatandaşlara yönelik sosyal konut projelerinde bu durum katı bir kural. Yani arkadaşın hak sahipliğini sana öyle kolayca devredemez. TOKİ'nin onayı ve özel şartlar olmadan bu işler zor. Hatta bazen tapu devrinden sonra bile belirli bir süre kısıtlama olabiliyor.
Gelelim satış yasağına. Sosyal konut projelerinde genelde Borcun tamamı bitene kadar evi satmak yasak. Bu kural, evin gerçek ihtiyaç sahibi tarafından kullanılması ve spekülasyon yapılmaması için konulmuş. Eğer borç bitmeden satılırsa, bu durum sözleşme ihlali sayılır ve TOKİ evi geri alma hakkını bile kullanabilir. Borç tamamen ödenip tapu alındıktan sonra evin tam mülkiyeti sahibine geçer ve o zaman dilediği gibi satabilir ya da kiraya verebilir.
Ancak bazı orta gelir grubu projelerinde anahtar tesliminden bir yıl sonra devir olabileceği gibi istisnalar da olabiliyor. Bir de 'açık satış' denilen TOKİ projeleri var, oralarda bu şartlar biraz daha esnek olabiliyor ama arkadaşınınki sosyal konutsa durum farklı.
Piyasada bazen 'kura hakkı devri' gibi durumlar görüyoruz, hani tapu devri mümkün olmadan sözleşmelerle, senetlerle falan yapıyorlar. Ama bu tür işlemler Büyük risk taşıyor ve hukuken de TOKİ'nin amacına aykırı. Alıcı için ciddi mağduriyetler yaratabilir, paran boşa gidebilir, dava süreçleri uzayabilir. Kesinlikle uzak durulması gereken bir durum bu.
Arkadaşının yapması gereken en net şey, TOKİ ile iletişime geçmek ve kendi projesinin sözleşmesindeki detayları öğrenmek. Her projenin kendine özgü şartları olabiliyor. Mağdur olmamak için en doğru bilgi direkt TOKİ'den veya sözleşme imzalanan bankadan alınmalı. Başka bir çözüm yolu varsa onlar yönlendirecektir.