Kısa cevap şu: evet, Türkiye savaş uçağı ve jet eğitim uçağı tarafında yerli ve milli platformlar geliştiriyor. Ancak bunu “şu anda her parçası tamamen yerli ve artık hiçbir dış bağımlılık kalmadı” şeklinde okumak doğru olmaz. Daha doğru ifade, platform tasarımı, üretim, aviyonik entegrasyonu, görev sistemleri, test altyapısı ve geliştirme kabiliyetinde ciddi bir yerlileşme olduğu, fakat bazı kritik alt sistemlerde tam bağımsızlık hedefinin hâlâ süreç içinde devam ettiğidir.
Bu konuda en net örneklerden biri KAAN projesidir. Savunma Sanayii Başkanlığı’nın resmi açıklamalarında KAAN, Türk Hava Kuvvetleri’nin ihtiyaçları için geliştirilen milli muharip uçak olarak tanımlanıyor. TUSAŞ’ın resmi sayfasında da KAAN’ın 5’inci nesil çok rollü savaş uçağı olarak geliştirildiği, hem hava-hava hem de hava-yer görev ihtiyaçlarına yönelik kabiliyetler sunduğu belirtiliyor.
Kaynak: SSB – KAAN Gökvatanı ile Buluştu
TUSAŞ – KAAN Resmi Ürün Sayfası
Benzer şekilde HÜRJET de yalnızca bir uçak projesi değil, aynı zamanda hava kuvvetlerinin eğitim altyapısını yerlileştirme açısından kritik bir adımdır. TUSAŞ’ın resmi sayfasına göre HÜRJET, Jet Tekamül Eğitimi kapsamında kullanılan T-38 uçakları ile akrotim gösterilerinde kullanılan F-5 uçaklarının yerine geliştirilmiştir. Yani burada amaç sadece yeni bir uçak yapmak değil, geleceğin savaş pilotlarını daha modern ve milli bir eğitim zinciri içinde yetiştirmektir.
Kaynak: TUSAŞ – HÜRJET Resmi Ürün Sayfası
Buradaki “tam bağımsız” ifadesi ise teknik olarak dikkatli yorumlanmalıdır. Çünkü bir savaş uçağında bağımsızlık sadece gövdeyi üretmek anlamına gelmez. Motor, görev bilgisayarı, radar, elektronik harp sistemleri, yazılım mimarisi, mühimmat entegrasyonu, Bakım altyapısı ve lojistik zinciri de bunun bir parçasıdır. Bir ülke kendi savaş uçağını üretse bile, eğer kritik alt sistemlerde dış tedarike mecbursa teknik anlamda tam bağımsızlığa henüz ulaşmış sayılmaz.
Motor konusu bunun en somut örneklerinden biridir. TEI’nin resmi sayfalarında, TF35000 motorunun KAAN’ın ihtiyaç duyduğu itki sınıfına yönelik milli askerî turbofan motoru olarak geliştirildiği belirtiliyor. Bu çok önemli bir eşiktir; çünkü Türkiye yalnızca uçağı değil, onu taşıyacak güç sistemini de yerlileştirmeye çalışmaktadır. Ama aynı zamanda bu bilgi şunu da gösterir: kritik alt sistemlerde tam bağımsızlık hedefi devam eden bir süreçtir, yani tamamlanmış nihai aşama değildir.
Kaynak: TEI – Motor Tasarım ve Ürün Geliştirme
TEI – Ürünler
Türk Hava Kuvvetleri açısından bu gelişmenin en önemli etkilerinden biri eğitim bağımsızlığı olacaktır. Eğer eğitim uçağınız da, görev geçiş zinciriniz de, simülasyon altyapınız da, görev sistemleriniz de büyük ölçüde kendi kontrolünüzdeyse; pilot yetiştirme sürecinizi dış tedarikçilerin sınırları yerine kendi ihtiyaçlarınıza göre şekillendirebilirsiniz. Bu, eğitim senaryolarının daha hızlı güncellenmesi, milli mühimmatların eğitime daha erken entegre edilmesi ve sistemlerin operasyonel ihtiyaçlara göre daha esnek uyarlanması anlamına gelir.
Aynı durum operasyonel kabiliyet için de geçerlidir. Uçağın yazılımı, aviyonikleri ve görev sistemleri üzerindeki kontrol arttıkça, dış ülkelerin onayına bağımlı olmadan daha rahat modernizasyon yapılabilir. Başka bir ifadeyle, “milli savaş uçağı” sadece Türkiye’de üretilen uçak demek değildir; aynı zamanda kendi ihtiyaçlarına göre geliştirilebilen, güncellenebilen ve görev yükü entegre edilebilen platform demektir.
Bu yüzden “Türk savaş uçakları yerli ve milli imkanlarla mı üretilecek?” sorusuna verilecek en doğru cevap şudur: evet, Türkiye bu yönde çok ciddi ve somut bir aşamaya gelmiş durumda. KAAN ve HÜRJET gibi projeler, artık dışarıdan hazır platform alan bir yapıdan çıkılıp, kendi hava platformlarını tasarlayan ve geliştiren bir seviyeye geçildiğini gösteriyor. Ancak “tam bağımsızlık” ifadesini bugünden yüzde yüz tamamlanmış bir sonuç gibi değil, motor ve bazı kritik alt sistemler dahil olmak üzere adım adım tamamlanan stratejik bir hedef olarak anlamak gerekir.
Özetle; bu gelişme Türk Hava Kuvvetleri için daha güçlü bir eğitim altyapısı, daha esnek modernizasyon kabiliyeti, daha az dışa bağımlılık ve uzun vadede daha bağımsız bir hava gücü anlamına gelir. Fakat teknik açıdan bakıldığında, tamamen yerli üretimle tüm kritik bileşenlerin eksiksiz biçimde millileştiğini söylemek için biraz daha zamana ve tamamlanması gereken bazı kritik aşamalara ihtiyaç vardır.
