Özel Sertifikasyon Gerektiren Makine İthalatında Gümrük Süreci Neden Kabusa Dönüştü?

Eyvah, geçmiş olsun! Bu durum tam bir Kabus senaryosu gerçekten. Satıcıların 'her şey tamam' demesi, gümrükte çoğu zaman karşımıza çıkan bir yanılgıdır ne yazık ki. Bu tür özel makinelerde istenen belgeler, normal bir ürün ithalatından çok daha farklı ve detaylı olabilir. Adı üstünde, özel makine! Yani Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır misali, her makinenin de kendine göre bir mevzuatı var gümrükte :/

Aslında satıcının topu size atması da bir yere kadar doğru. Çünkü uluslararası ticarette, ithalatçı ülkenin düzenlemelerine uygunluk genellikle alıcının sorumluluğundadır. Satıcı ürünü kendi ülkesindeki standartlara göre üretir ve belgelerini ona göre tamamlar. Ama sizin ülkenizdeki (yani Türkiye'deki) yasalara göre hangi belgeler gerektiğini bilmek ve temin etmek sizin göreviniz oluyor. İşte bu noktada Tedbir kuldan, takdir Allah'tan derler ya, sizin baştan bu araştırmayı yapmanız gerekiyordu. Ama olan olmuş şimdi, ne yapalım.

Şimdi acilen yapmanız gerekenler şunlar: Öncelikle, bir gümrük müşaviri ile durumu detaylıca görüşün. Müşaviriniz, makinenizin GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) koduna göre Türkiye'de hangi teknik düzenlemelere tabi olduğunu ve hangi sertifikaların zorunlu olduğunu netleştirecektir. CE belgesi endüstriyel makinelerde neredeyse standarttır ama lazer kesim makineleri gibi özel cihazlarda Makine emniyeti direktifi, elektromanyetik uyumluluk (EMC) gibi birçok farklı direktifin gerekliliklerini karşılaması gerekebilir. enerji verimliliği de son yıllarda sıkça istenen bir belge haline geldi.

Eğer satıcınız bu belgeleri sağlayamıyorsa, Türkiye'deki Akredite test ve sertifikasyon kuruluşları aracılığıyla makineye bu testleri yaptırıp belgeleri almanız gerekebilir. Bu hem zaman alıcı hem de maliyetli bir süreç olacaktır. Ama makineyi gümrükten çekebilmek için Başka çareniz yok. Gecikmeler yüzünden yatan ardiye ücretleri de cabası... Bu durumdan bir an önce kurtulmak için hızlı hareket etmeli ve uzman desteği almalısınız. Yoksa bu iş Yılan hikayesine döner, başınız daha da ağrır. Kolay gelsin!

İthal ettiğiniz lazer kesim makinesi gibi özel ve teknik nitelikli ürünlerde karşılaşılan bu durum, uluslararası ticaretin ve özellikle ürün güvenliği ile teknik düzenlemeler mevzuatının karmaşık yapısından kaynaklanmaktadır. Satıcının 'tüm belgeler tamam' beyanı genellikle kendi ülkesindeki veya Avrupa Birliği'ndeki standartlara uygunluğu ifade eder. Ancak, ithalatçı ülke olarak Türkiye'nin kendi ulusal mevzuatı ve teknik düzenlemeleri farklı veya ek gereklilikler içerebilir.

Türkiye, Avrupa Birliği'nin teknik düzenlemelerini uyumlaştırmış olsa da, bazı ürün grupları için ek ulusal gereklilikler veya farklı uygulama esasları bulunmaktadır. Lazer kesim makineleri gibi endüstriyel ürünler, genellikle Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT), Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (2014/30/AB) ve Alçak Gerilim Yönetmeliği (2014/35/AB) gibi birden fazla teknik düzenlemeye tabi olabilir. Bu yönetmelikler kapsamında, ürünlerin piyasaya arz edilmeden önce CE İşareti taşıması ve ilgili uygunluk değerlendirme prosedürlerinden geçmesi zorunludur. Ayrıca, enerji verimliliği veya belirli kimyasalların kısıtlanması (RoHS) gibi ek düzenlemeler de söz konusu olabilir.

gümrük idaresi, ithalat sırasında ürünün Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) koduna ve tanımlamasına göre hangi teknik düzenlemelere tabi olduğunu belirler. Eğer ürün, zorunlu bir teknik düzenlemeye tabi ise ve ilgili uygunluk belgeleri (CE Belgesi, Uygunluk Beyanı, Test Raporları, Kullanım Kılavuzu vb.) eksikse, gümrük işlemleri durdurulur. Bu durumda, ithalatçının sorumluluğunda olan bu belgelerin temini gerekmektedir. Satıcının bu belgeleri sağlayamaması durumunda, ithalatçının Türkiye'deki Akredite test ve belgelendirme kuruluşları aracılığıyla gerekli testleri yaptırarak uygunluk belgelerini temin etmesi gerekebilir.

Pro İpucu: Özel sertifikasyon gerektiren makine ve ekipman ithalatında, Sipariş vermeden önce mutlaka ürünün GTİP kodunu belirleyerek, Ticaret Bakanlığı'nın ilgili tebliğlerini ve teknik düzenlemeleri detaylıca araştırmalısınız. Ayrıca, gümrük müşavirinizden bu konuda ön görüş alarak, gerekli tüm belgelerin bir listesini edinmeli ve bu belgelerin satıcı tarafından eksiksiz olarak sağlanacağından emin olmalısınız. Aksi takdirde, gümrükte yaşanan gecikmeler, ardiye ücretleri ve ek test/belgelendirme maliyetleri ithalat maliyetlerinizi ciddi şekilde artırabilir. Hatta, belgesiz ürünlerin ithalatı yasal yaptırımlara ve idari para cezalarına yol açabilir.

Of ki ne of! O lazer kesim makinesi geldiği an, aslında sizin için Lazerle kesilen kar marjları başlamış demektir. Satıcılar hep 'her şey tamam' derler, ta ki gümrükte o 'tamam' kelimesinin aslında sadece Kendi ülkeleri için tamam olduğunu anlayana kadar. Sanki Türkiye'nin kendi mevzuatları yokmuş gibi! Şimdi o koca makine gümrük antreposunda yatıyor, her gün üstüne ardiye ücreti bindiriyorlar, bu tam da Üstüne tuz biber ekmek gibi bir durum.

Bu CE belgesi, teknik raporlar falan var ya, onlar artık uluslararası ticarette Pasaport gibi oldu. Makine değil sanki diplomayı çekiyoruz gümrükten! Satıcı şimdi topu size atıyor, çünkü biliyor ki işin boku çıktı ve sorumluluk artık alıcıda. Bu durum aslında Göz göre göre lades demek. Keşke sipariş vermeden önce Gümrük müşavirinizle bir kahve içip bu konuyu konuşsaydınız. O zaman size hangi belgelerin gerektiğini söyler, bu kabusu yaşamazdınız.

Şimdi ne mi yapacaksın? İlk iş, iyi bir gümrük müşaviri bulup durumu ona detaylıca anlatmak. O, makinenin GTİP koduyla hangi yönetmeliklere tabi olduğunu ve hangi belgelerin zorunlu olduğunu en iyi bilen kişi olacaktır. Büyük ihtimalle, satıcıdan temin edemediğin belgeleri Türkiye'deki Akredite test kuruluşları aracılığıyla almanız gerekecek. Bu da hem zaman hem de para demek. Belki de o makineyi gümrükten çekene kadar, sıfır bir makine parası daha harcarsın. Resmen Bir musibet, bin nasihatten evladır durumunu yaşıyorsunuz. Bu süreçte hem sinirleriniz yıpranır hem de cebinizden bolca para çıkar. Bir dahaki sefere Ince eleyip sık dokumayı unutmayın!