Yurt Dışı Çalışma Sürelerini Borçlanarak Emeklilik Şartları Nelerdir?

yurt dışı borçlanmasıyla emeklilik konusu benim de uzun süre araştırdığım ve yakın çevremde tecrübe ettiğim bir süreç oldu. Özellikle Birleşik Krallık'ta yaşayan birçok Türk vatandaşı bu konuyu yakından takip ediyor. Kendi deneyimlerimden ve arkadaşlarımdan edindiğim bilgilere göre, ilk ve en önemli adım, yurt dışındaki çalışma sürelerinizi doğru ve eksiksiz bir şekilde belgelemek. Örneğin, Birleşik Krallık'ta çalıştıysanız, oradaki sosyal güvenlik kurumundan (HM Revenue & Customs gibi) alacağınız 'National Insurance Record' belgesi çok işinize yarayacaktır. Bu belgeyi alırken, tüm çalışma ve prim ödeme geçmişinizin detaylı bir şekilde listelendiğinden emin olun.

Daha sonra, bu belgeleri Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) iletmeniz gerekiyor. Benzer durumda olan bir arkadaşım, İngiltere'den aldığı belgeleri Türkiye'deki bir yeminli tercümana çevirtip, ardından ilgili SGK il müdürlüğüne veya e-Devlet üzerinden başvuru yapmıştı. Başvuru sırasında hangi süreleri borçlanmak istediğinizi net bir şekilde belirtmeniz önemli. Çünkü tüm süreleri borçlanmak zorunda değilsiniz, sadece emekliliğinize yetecek kadarını da borçlanabilirsiniz. Arkadaşım, bu seçimi yaparken bir uzmandan destek almıştı çünkü ödenecek prim miktarı ve gelecekteki emekli maaşı üzerinde doğrudan etkisi oluyor. Güncel mevzuata göre, borçlanılan süreler Bağ-Kur (4/b) kapsamında değerlendiriliyor, bu da eski SSK (4/a) avantajlarını arayanlar için önemli bir detay.

Borçlanma başvurunuz onaylandıktan sonra SGK size ödenecek prim miktarını tebliğ ediyor. Bu miktarı tebliğ tarihinden itibaren belirli bir süre içinde ödemeniz gerekiyor, aksi halde başvuru geçersiz sayılabilir ve süreci baştan başlatmanız gerekebilir. Ödeme yapıldıktan sonra, emeklilik için gerekli diğer şartları (yaş ve prim günü) tamamlayıp emeklilik başvurusunda bulunabilirsiniz. Birleşik Krallık ile Türkiye arasında sosyal güvenlik anlaşması olmasına rağmen, sağlık yardımlarına ilişkin özel bir hüküm bulunmuyor. Yani bu anlaşma daha çok sigortalılık sürelerinin değerlendirilmesi konusunda kolaylık sağlıyor. Süreç biraz uzun ve detaylı olabilir, bu yüzden sabırlı olmak ve tüm belgeleri eksiksiz tutmak çok önemli. Ayrıca, e-Devlet üzerinden başvurunuzu takip edebilir ve gerekli durumlarda beyan ve taahhüt belgesini de elektronik ortamda verebilirsiniz.

yurt dışı hizmet borçlanması, Türk vatandaşlarının yurt dışında geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadınlığı sürelerini Türkiye'deki sosyal güvenlik sistemine dahil ederek emeklilik haklarından yararlanmalarını sağlayan, 3201 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel sağlık Sigortası Kanunu'nun 41. maddesi kapsamında düzenlenen bir haktır. Bu kapsamda, borçlanılacak süreler Türk vatandaşı olarak 18 yaşını doldurduktan sonra yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri, bu süreler arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile ev kadını olarak geçirilen sürelerdir.

başvuru süreci, “Yurt Dışı Süreleri Borçlanma Talep Dilekçesi” ile Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) yapılır. Dilekçe, e-Devlet üzerinden, adi posta, taahhütlü posta veya şahsen ilgili SGK il müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine ulaştırılabilir. Belgelerin doğru ve eksiksiz olması kritik öneme sahiptir. Yurt dışı sigortalılık sürelerini gösterir belgeler (örneğin Birleşik Krallık'tan 'National Insurance Record' veya 'Yearly Totals of Earnings'), çalıştığınız ülkenin sosyal güvenlik kurumundan alınmalı, ev kadınlığı süreleri için ise ikamet belgesi ve pasaport giriş-çıkış kayıtları sunulmalıdır. Bu belgelerin asılları ile birlikte yeminli tercümelerinin SGK'ya sunulması gerekebilir; ancak bazı durumlarda konsolosluklar aracılığıyla alınan belgelerin tercümesi istenmeyebilir.

Yurt dışı borçlanmasında ödenecek günlük prim tutarı, başvuru tarihindeki brüt asgari ücretin %45'i ile bunun 7,5 katı arasında, kişinin kendi belirleyeceği günlük kazancın %45'i üzerinden hesaplanır. Örneğin, için belirlenecek asgari ücrete göre alt ve üst sınırlar değişecektir. Borçlanma miktarı, borçlanılacak gün sayısı ile seçilen günlük kazancın %45'i çarpılarak bulunur. SGK tarafından tebliğ edilen borcun, tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenmesi zorunludur. Kısmi ödemeler durumunda, ödenen tutar karşılığı kadar hizmet alınır. Ayrıca, 1 Ağustos 2019 tarihinden itibaren yapılan borçlanmalar, en son sigortalılık statüsü ne olursa olsun 5510 sayılı Kanunun 4/1-(b) bendi (Bağ-Kur) kapsamında değerlendirilmektedir. Bu durum, emeklilik yaşı ve aylık hesaplamaları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Türkiye ile sosyal güvenlik anlaşması olan ülkelerde (Birleşik Krallık da dahil), bu anlaşmalar sigortalılık sürelerinin değerlendirilmesinde kolaylıklar sağlayabilir, ancak her zaman tüm detayların mevzuata uygun şekilde incelenmesi ve bir uzmandan destek alınması tavsiye edilir. Özellikle emekli aylığı bağlandıktan sonra yurt dışında çalışmama ve ikamete dayalı sosyal yardım almama şartı, sürekli kontrol edilmesi gereken önemli bir husustur.

yurt dışı borçlanması denince akla hemen 'nasıl emekli olurum' sorusu gelse de, bu süreçte gözden kaçan çok kritik detaylar var ki bunlar emeklilik maaşınızı ve hatta emeklilik yaşınızı bile doğrudan etkileyebilir. Birçok kişi, sadece prim gün sayısını doldurmaya odaklanırken, borçlanma tutarını en düşük seviyeden ödeme eğiliminde oluyor. Ancak unutmayın ki, borçlandığınız miktarın düşüklüğü, gelecekte alacağınız emekli maaşının da düşük olmasına neden olacaktır. Bu bir nevi yatırım gibidir; ne kadar yüksek prim öderseniz, emekliliğinizde o kadar rahat edersiniz. Özellikle döviz kurundaki dalgalanmalar düşünüldüğünde, yurt dışından gelen paranın TL karşılığı sürekli değiştiği için, borçlanma maliyeti de anlık olarak farklılık gösterebilir. Borçlanma başvurusu yapacağınız tarihteki kur değerlerini iyi takip etmek, bu açıdan size avantaj sağlayabilir.

Bir diğer önemli nokta ise, 1 Ağustos 2019 tarihinden itibaren yapılan düzenleme ile yurt dışı borçlanmalarının tamamen Bağ-Kur (4/b) kapsamında değerlendirilmesi. Eskiden SSK (4/a) kapsamında borçlanma imkanı varken, bu değişiklik birçok vatandaşımızı şaşırttı ve Bağ-Kur'un daha zorlayıcı emeklilik şartları ile karşı karşıya bıraktı. Bu durum, özellikle Türkiye'de daha önce SSK'lı olarak çalışmış ve emekliliğini bu statüden bekleyen kişiler için dezavantaj yaratabilir. Bu nedenle, borçlanma yapmadan önce mevcut sigortalılık durumunuzu ve emeklilik hedeflerinizi iyi analiz etmeniz, hatta bir sosyal güvenlik uzmanından danışmanlık almanız şart. Yanlış bir statü seçimi veya eksik bilgi, ileride hem daha geç emekli olmanıza hem de beklediğinizden daha düşük bir maaş almanıza yol açabilir.

Son olarak, yurt dışı borçlanmasında belgelerin eksiksiz ve doğru olması hayati önem taşıyor. Özellikle Birleşik Krallık gibi ülkelerden temin edilen hizmet belgelerinin veya ikametgah kayıtlarının, Türkiye'deki SGK tarafından kabul edilebilir formatta olması gerekiyor. Başkonsolosluk veya çalışma ataşelikleri bu konuda size yardımcı olabilir. Ancak bazen belgelerde yaşanan ufak bir hata ya da eksiklik, tüm süreci uzatabilir veya başvurunuzun reddedilmesine neden olabilir. SGK'nın zaman zaman yurt dışı borçlanması yapanların hizmetlerini denetleyip iptal edebildiğini de unutmamak gerekir, özellikle yurt içinde ve dışında geçirilen sürelerin çakışması gibi durumlarda dikkatli olunmalı. Yani sadece 'yurt dışında çalıştım, borçlanırım' demek yetmiyor, tüm bu detaylara hakim olmak ve süreci titizlikle yönetmek gerekiyor.