Direksiyonu çevirirken gelen o sinir bozucu tıkırtılar ve boşluk hissi: Ne oluyor bu arabaya?

Vay arkadaş, direksiyondan gelen tıkırtı sesleri ve boşluk hissi mi? Benim de başıma gelmişti bir zamanlar, resmen Insanın içini gıcıklar o sesler. Hele o boşluk hissi var ya, direksiyon elinde sanki bir salıncak gibi sallanıyor hissi verir, insanı yolda tedirgin eder. Endişelenmekte haklısın, direksiyon şakaya gelmez bir konu.

Genelde böyle durumlarda akla ilk gelen rot başları, rot kolları veya viraj demir lastikleri oluyor. Özellikle rot başları zamanla aşınır ve içindeki boşluk artar. Direksiyonu çevirdikçe o boşluktan dolayı tıkırtı sesleri gelebilir. Bir de viraj demir lastikleri var, onlar da zamanla sertleşip çatlarsa, virajlarda veya direksiyonu çevirirken ses yapabilir. Bunlar nispeten uygun maliyetli ve kolay çözülebilecek sorunlar. Ama işi uzatırsan, Kantarın topuzu kaçar, daha büyük sorunlara yol açabilir. O yüzden bir an önce baktırmakta fayda var.

Ama bazen sorun daha derinlerde olabilir. Direksiyon kutusu arızası da bu belirtilere neden olabilir. Direksiyon kutusunun içinde de mekanik parçalar var, zamanla aşınabilir veya hidrolik direksiyonlu araçlarda keçelerden kaçak olabilir. Hidrolik direksiyon yağ seviyesini kontrol ettin mi hiç? Eğer seviye düşükse, direksiyon pompası zorlanabilir ve ses yapabilir. Bu da boşluk hissini artırabilir. Bir de amortisör takozları var. Onlar da zamanla sertleşip dağılabilir ve direksiyonu çevirirken ses yapabilir, hatta boşluk hissine bile katkıda bulunabilir. Bu parçaların her biri, direksiyon sisteminin düzgün çalışmasında kilit rol oynar.

En güzeli, hiç vakit kaybetmeden güvenilir bir ustaya gitmek. Usta arabayı lifte kaldırır, tekerlekleri sallayıp kontrol eder, rot kollarını, rot başlarını, viraj demir lastiklerini tek tek kontrol eder. Hatta direksiyon kutusunda bir boşluk olup olmadığını da rahatlıkla anlar. Kendi başına kurcalamaya kalkma derim ben, Bilmediğin yola gitmekten beterdir, yanlış bir müdahale daha büyük sorunlara yol açabilir. Bir an önce baktırıp içini rahatlat. Unutma, yolda güvenliğin her şeyden önemli.

Direksiyon sisteminde hissedilen tıkırtı sesleri ve boşluk hissi, sürüş güvenliği ve konforunu doğrudan etkileyen ciddi Arıza belirtileridir. Bu semptomlar, genellikle ön takım, direksiyon mekanizması veya süspansiyon bileşenlerindeki aşınma ve yıpranmadan kaynaklanır. Doğru teşhis için detaylı bir kontrol süreci elzemdir.

İlk olarak incelenmesi gereken bileşenler rot başları (tie rod ends) ve rot kollarıdır (rack ends). Bu parçalar, tekerleklerin direksiyon hareketine göre yönlendirilmesinden sorumludur. İçlerindeki mafsalların aşınması, direksiyon boşluğuna ve özellikle düşük hızlarda veya park manevraları sırasında direksiyon çevrildiğinde duyulan metalik tıkırtı seslerine neden olabilir. Benzer şekilde, viraj denge çubuğu (sway bar) bağlantı lastikleri ve askı rotları (stabilizer links) da zamanla sertleşip çatlayarak tıkırtı sesleri üretebilir. Bu parçalardaki boşluklar, direksiyon tepkilerinde gecikmeye ve aracın yolda gezinmesine neden olabilir.

Eğer yukarıdaki parçalar sağlam görünüyorsa, dikkat edilmesi gereken bir sonraki bileşen direksiyon kutusu veya direksiyon pompasıdır. Hidrolik direksiyon sistemlerinde, direksiyon kutusu içindeki dişlilerin veya keçelerin aşınması, hem boşluk hissine hem de direksiyonu çevirirken duyulan seslere yol açabilir. Hidrolik direksiyon yağı seviyesinin düşük olması veya kirlenmiş olması da pompanın zorlanmasına ve ses yapmasına neden olabilir. Elektrik destekli direksiyon (EPS) sistemlerinde ise, direksiyon motorunun veya tork sensörlerinin arızalanması benzer semptomlara yol açabilir. EPS sistemlerindeki arızalar genellikle gösterge panelinde bir uyarı ışığıyla kendini belli eder.

Pro İpucu: Direksiyon sistemi arızalarını teşhis ederken, aracın ön tekerleklerini havaya kaldırarak (lift üzerinde) direksiyonu sağa ve sola çevirirken aynı anda tekerlekleri kontrol etmek, boşluk ve sesin kaynağını daha net belirlemeyi sağlar. Bu işlem sırasında bir yardımcıdan direksiyonu çevirmesi istenirken, teknisyen ön takım elemanlarını görsel ve fiziksel olarak kontrol etmelidir. Ayrıca, direksiyon mili (steering column) üzerindeki mafsallardaki (universal joints) boşluklar da göz ardı edilmemelidir. Bu mafsallardaki aşınma, direksiyon simidinden tekerleklere iletilen harekette boşluk yaratabilir ve tıkırtı seslerine neden olabilir. Güvenli sürüş için bu tür arızaların en kısa sürede giderilmesi kritik öneme sahiptir.

Ooo, direksiyondan tıkırtı sesleri ve boşluk hissi mi? Anladım derdini arkadaşım, bu durum insanı resmen yoldan soğutur. Sanki araba 'Ben artık eskisi gibi değilim, bana iyi bak!' diye fısıldıyor gibi. Hadi bakalım, neymiş bu Yaramaz çocuğun derdi, çözelim.

Şimdi bu direksiyon mevzuları biraz nazik işler, biliyorsun. O tıkırtılar genelde 'Benim buramda bir boşluk var!' diye bağıran parçalardan gelir. En masum ihtimalle rot başları deriz biz buna. Onlar zamanla aşınır, içindeki plastikler falan yıpranır, sonra direksiyonu çevirdikçe 'tık, tık, tık' diye ses yapmaya başlar. Sanki birisi küçük bir çekiçle vuruyor gibi. Ya da viraj demir lastikleri vardır, onlar da yaşlandıkça sertleşir, işlevini yitirir ve kasislerde veya direksiyon hareketlerinde ses yapar. Bu ikisi de genelde çok büyük masraf çıkarmadan halledilir, Ucuz etin yahnisi yavan olmaz misali.

Ama bazen işler biraz daha karışabilir. Direksiyon kutusu denen bir parça var, o da bu tıkırtılara ve boşluk hissine neden olabilir. Özellikle hidrolik direksiyonlu araçlarda, direksiyon kutusunun içindeki parçalar veya keçeler aşınırsa, hem yağ kaçağı yapabilir hem de boşluk hissi yaratır. Böyle durumlarda direksiyonu çevirirken normalden daha fazla güç harcadığını da hissedebilirsin. Elektrik destekli direksiyonlu araçlarda ise motorun veya sensörlerin arızalanması benzer sorunlara yol açar. Bir de amortisörlerin üst takozları var, onlar da dağılırsa direksiyonu çevirirken ses yapabilir ve direksiyonda bir tuhaflık hissettirebilir.

Yani anlayacağın, bu durum biraz Kılçıklı bir balık gibi, neresinden tutsan başka bir yere gidiyor. En doğrusu, hiç riske atmadan, arabayı bir lifte kaldırıp işin ehli bir ustaya göstermek. Usta tekerlekleri sağa sola sallar, direksiyonu çevirir, boşlukları kontrol eder. Gözü kapalı bulur derdini. Kendi başına 'ben bunu yaparım' diye atlama sakın, direksiyon sistemiyle ilgili hatalı bir müdahale çok daha büyük güvenlik sorunlarına yol açabilir. Bir an önce çözdür de, rahat rahat yola bak arkadaşım.