Mevcut elektrik altyapısıyla iki elektrikli aracı aynı anda şarj etme çözümleri

Bu durum, özellikle ikinci bir elektrikli aracı düşünen birçok kişinin kafasını kurcalayan bir konu. İlk bakışta mevcut altyapı yetersiz gibi dursa da, bazı pratik çözümlerle idare edilebilir bir denge kurulabiliyor. Çoğu evde, özellikle de tek faza sahip olanlarda, elektrik panosunun toplam kapasitesi belirli bir sınırda olur. Eğer halihazırda güçlü bir wallbox kullanıyorsanız ve bu, panonun büyük bir kısmını tek başına tüketiyorsa, ikinci bir aracı aynı anda tam güçle şarj etmek kesinlikle sorun yaratır. Ancak, buradaki anahtar nokta akıllı yük yönetimi ve şarj zamanlaması.

Benzer bir durumu arkadaşım yaşadı. İlk aracı için 7 kW tek faz wallbox kurmuştu. İkinci aracı alınca panoyu büyütmeden önce birkaç ay deneme yaptı. Şöyle bir şey var ki, iki aracı aynı anda 7 kW ile şarj etmeye kalktığında sigorta atıyordu. Çözüm olarak ilk önce bir aracı gece geç saatlerde veya işteyken şarj ediyor, diğerini ise gün içinde veya farklı bir zaman diliminde takıyordu. Eğer iki aracın da acil tam şarja ihtiyacı yoksa, genelde bu yöntem işe yarıyor. Bir diğer seçenek ise, akıllı wallbox'ların bazı modellerinde bulunan 'dinamik yük dengeleme' özelliği. Bu sistemler, evin anlık elektrik tüketimini ölçerek, kalan gücü şarj için paylaştırıyor. Böylece panoyu aşırı yüklemeden iki araca da yeterli, ancak daha düşük hızda şarj sağlanabiliyor. Örneğin, evde çamaşır makinesi veya fırın çalışırken şarj hızı otomatik olarak düşürülüyor. Bu tür bir wallbox'a yatırım yapmak, mevcut altyapıyı değiştirmeden en akılcı çözümlerden biri olabilir. Ayrıca, bir aracı Type 2 prizden şarj ederken, diğerini standart bir prizden (daha yavaş hızda) şarj etmek de geçici bir çözüm sunabilir. Önemli olan, anlık tüketimin panonun toplam gücünü aşmaması ve sigortaların sürekli atmamasıdır. Eğer mevcut altyapınız eski ve zayıfsa, bir elektrikçiye danışmak en doğrusu olacaktır.

Mevcut bir elektrik panosuyla iki elektrikli aracı aynı anda şarj etme durumu, temel olarak evdeki ana elektrik girişinin amperaj kapasitesi ve iç tesisatın dağılımı ile doğrudan ilişkilidir. Her elektrik panosunun belirli bir ana sigorta ile belirlenmiş toplam bir akım kapasitesi (örneğin 3x32A trifaze veya 1x63A monofaze) bulunur. Bu kapasite, evin tüm elektrikli cihazlarının ve şarj istasyonlarının eş zamanlı maksimum çekebileceği akımı sınırlar. elektrikli araç şarjı, özellikle AC wallbox'lar aracılığıyla yapıldığında, uzun süreli ve yüksek güçte bir yük oluşturur.

Eğer iki elektrikli aracı aynı anda şarj etmek istiyorsanız, öncelikle mevcut ana sigortanızın toplam kapasitesini ve her bir şarj noktasının ne kadar güç çekeceğini bilmek gerekir. Örneğin, iki adet 7 kW (32A monofaze) wallbox'ı aynı anda çalıştırmak, toplamda 64 Amperlik bir akım çekecektir. Eğer ana sigortanız 63 Amper ise, bu zaten teorik sınırı aşar ve sigortanın atmasına neden olur. Daha da önemlisi, bu yükün sürekli olarak çekilmesi durumunda kablo kesitleri, prizler ve bağlantı noktaları aşırı ısınabilir, bu da yangın riski taşır. ISO 15118 standardı gibi yeni nesil iletişim protokolleri ve akıllı şarj cihazları, bu tür senaryolar için dinamik yük yönetimi (DLM) çözümleri sunar. Bu sistemler, bir enerji ölçüm cihazı (smart meter) aracılığıyla evin toplam elektrik tüketimini anlık olarak izler ve şarj istasyonlarına gidecek gücü dinamik olarak ayarlar. Evdeki diğer yükler arttığında şarj gücünü kısar, diğer yükler azaldığında ise artırır. Bu sayede, panonun veya ana şebekenin aşırı yüklenmesi engellenir. En verimli ve güvenli çözüm, bu tür bir DLM özelliğine sahip, iki çıkışlı veya birbiriyle iletişim kurabilen akıllı wallbox sistemlerine yatırım yapmaktır. Bu cihazlar, toplamda ayrılan belirli bir güç limitini aşmayacak şekilde her iki araca da optimum şarj akımını dağıtabilir. Örneğin, toplamda 22 kW bir kapasite varsa, bu gücü 11+11 kW, 7+15 kW gibi dinamik olarak bölüştürebilirler. Ancak, bu sistemlerin doğru çalışabilmesi için mevcut elektrik panosunun ve tesisatın belirli güvenlik standartlarına (örn. T.C. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği) uygun olması ve yeterli kablo kesitlerine sahip olması kritik öneme sahiptir.

Aslında burada çoğunun gözden kaçırdığı şey, elektrikli araç şarjının bir lüks olmaktan çıkıp günlük bir ihtiyaç haline gelmesiyle, eski usul tesisat mantığının yetersiz kalacağı gerçeği. İki aracı aynı anda şarj etme fikri, genellikle tek bir panodan en yüksek verimi alma arzusundan kaynaklanıyor ama bu her zaman en akıllıca yol olmayabilir. Kimse söylemez ama, çoğu kişinin mevcut panoyu büyütmek istememesinin ardında yatan asıl sebep, maliyet ve bürokrasidir. Ancak güvenlikten ödün vermek, çok daha büyük maliyetlere yol açabilir.

Eğer mevcut altyapınız tek bir aracı bile zor şarj ediyorsa, ikincisini eklemek sadece 'sigorta atması'ndan ibaret kalmaz; uzun vadede kabloların yorulmasına, izolasyonun bozulmasına ve hatta yangın riskine davetiye çıkarır. Bu tartışma her seferinde aynı yere geliyor çünkü insanlar genellikle 'en ucuz çözüm' peşinde koşuyorlar. Bence soruyu biraz tersine çevirmek lazım: İki elektrikli aracı aynı anda şarj etmek gerçekten mutlak bir ihtiyaç mı, yoksa sadece bir konfor meselesi mi? Eğer araçlardan biri günlük kısa mesafeler için kullanılıyorsa, belki daha düşük güçte ve uzun süreli şarjla idare edebilir veya ara sıra halka açık şarj istasyonlarını kullanmak daha mantıklı olabilir. Her iki aracı da her gece %100 doldurmak zorunda değilsiniz. pil sağlığı için de bu pek önerilmez. Dolayısıyla, mevcut altyapıyı zorlamadan önce, şarj alışkanlıklarınızı ve araçların günlük kullanım profillerini gözden geçirmekte fayda var. Belki de bir aracı haftada 3-4 gün, diğerini kalan günlerde şarj etmek, hem altyapıyı yormaz hem de ek masraftan kurtarır. Bazen en iyi çözüm, en pahalı teknik çözüm değil, en akıllıca kullanım şeklidir.